Chemikalia niebezpieczne to substancje lub mieszaniny z co najmniej jedną niebezpieczną cechą. Zwroty H (zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia) ostrzegają o rodzaju niebezpieczeństwa.

Zgodnie z rodzajem zagrożenia, chemikalia niebezpieczne można sklasyfikować w następujących kategoriach:
1. ZAGROŻENIA FIZYCZNE:

• Materiały wybuchowe
• Gazy palne
• Aerozole
• Gazy utleniające
• Gazy pod ciśnieniem
• Ciecze palne
• Ciała stałe palne
• Substancje i mieszaniny samoreaktywne
• Ciecze piroforowe
• Ciała stałe piroforowe
• Substancje i mieszaniny samonagrzewające się
• Substancje i mieszaniny, które w kontakcie z wodą wydzielają gazy palne
• Ciecze utleniające
• Ciała stałe utleniające
• Nadtlenki organiczne
• Żrące wobec metali

2. ZAGROŻENIA DLA ZDROWIA

• Toksyczność ostra
• Działanie żrące/podrażniające na skórę
• Poważne uszkodzenie oczu/podrażnienie oczu
• Uczulenie dróg oddechowych lub skóry
• Mutagenne działanie na komórki rozrodcze
• Działanie rakotwórcze
• Toksyczność dla rozrodczości
• Toksyczność dla narządów docelowych - narażenie jednorazowe (STOT SE)
• Toksyczność dla narządów docelowych - narażenie powtarzane (STOT RE)
• Zagrożenie aspiracją

3. ZAGROŻENIA DLA ŚRODOWISKA:

• Toksyczność ostra dla ekosystemu wodnego.
• Toksyczność przewlekła dla ekosystemu wodnego.
• Niebezpieczne dla warstwy ozonowej.

Czy substancja chemiczna jest niebezpieczna, czy nie, można ustalić na kilka sposobów:

• na etykiecie opakowania i/lub
• w Karcie Charakterystyki.

Jeśli na etykiecie znajduje się co najmniej jeden zwrot H lub piktogram zagrożenia, produkt jest klasyfikowany jako niebezpieczny.

W Karcie Charakterystyki dane o zagrożeniu można znaleźć w sekcji 2.1. Obowiązuje jeden system klasyfikacji i oznakowania chemikaliów: CLP. CLP opiera się na europejskim rozporządzeniu nr 1272 z 2008 r.

Chemikalia niebezpieczne to te, które mają co najmniej jeden z piktogramów na etykiecie (opakowaniu). W przypadku braku piktogramu chemikalia niebezpieczne można zidentyfikować na podstawie ostrzeżeń lub znanych jako zwroty H. Musza byc one umieszczone na kazdej jednostce opakowania. Zgodnie z rozporzadzeniem CLP, oprócz zwrotów H, do oznaczenia zagrożenia można również używać specyficznych zwrotów EUH.

Na rynku chemikaliów Karta Charakterystyki jest niezbędnym źródłem informacji. Karta Charakterystyki jest kartą identyfikacyjną substancji chemicznej. Przedstawia ważne informacje dla osób, które mają kontakt z niebezpieczną substancją chemiczną oraz dla personelu medycznego, który opiekuje się osobami w przypadku zagrożeń zdrowotnych spowodowanych szkodliwym działaniem substancji niebezpiecznych.

Karta Charakterystyki musi być przygotowana dla wszystkich chemikaliów sklasyfikowanych jako niebezpieczne.

Dostawca substancji lub mieszaniny musi dostarczyć Kartę Charakterystyki odbiorcy substancji lub mieszaniny, a karta musi być wypełniona zgodnie z załącznikiem II rozporządzenia REACH w przypadkach:

• gdy substancja lub mieszanina spełnia kryteria klasyfikacji jako niebezpieczna zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008 lub
• gdy substancja jest trwała, kumuluje się w organizmach i jest toksyczna lub bardzo trwała i może kumulować się w organizmach zgodnie z kryteriami z załącznika XIII; lub
• gdy substancja jest uwzględniona na liście sporządzonej zgodnie z art. 59 ust. 1 rozporządzenia REACH z innych powodów niż te wymienione w punktach (a) i (b).

Odbiorca może żądać Karty Charakterystyki od dostawcy również wtedy, gdy substancja lub mieszanina nie spełnia kryteriów klasyfikacji jako niebezpieczna zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008, ale zawiera:

• w indywidualnym stężeniu ≥ 1 mas. % dla mieszanin niegazowych i ≥ 0,2 obj. % dla mieszanin gazowych co najmniej jedną substancję niebezpieczną dla zdrowia ludzkiego lub środowiska, lub
• w indywidualnym stężeniu ≥ 1 mas. % dla mieszanin niegazowych co najmniej jedną substancję rakotwórczą z kategorii 2, toksyczną dla rozrodczości z kategorii 1A, 1B i 2, powodującą uczulenie skóry z kategorii 1, powodującą uczulenie dróg oddechowych z kategorii 1 lub wpływającą na laktację lub mleko matki lub trwałą, mogącą kumulować się w organizmach i toksyczną (PBT) zgodnie z kryteriami z załącznika XIII lub bardzo trwałą i mogącą kumulować się w organizmach (vPvB) zgodnie z kryteriami z załącznika XIII lub uwzględnioną na liście sporządzonej na podstawie art. 59 ust. 1 z innych powodów niż te wymienione w punkcie (a), lub
• substancję, dla której istnieją limity narażenia w miejscu pracy na poziomie wspólnotowym.

Dostawca musi w tym przypadku dostarczyć Kartę Charakterystyki odbiorcy na jego żądanie, a karta musi być wypełniona zgodnie z załącznikiem II rozporządzenia REACH w przypadkach:

Karta Charakterystyki nie musi być dostarczana, jeśli niebezpieczne substancje lub mieszaniny oferowane lub sprzedawane publicznie mają wystarczające informacje (np. etykieta), które umożliwiają użytkownikom podjęcie wszystkich niezbędnych środków ochrony zdrowia ludzkiego, bezpieczeństwa i środowiska, chyba że zażąda tego dalszy użytkownik lub dystrybutor.

Karta Charakterystyki musi być dostępna w języku urzędowym państwa, w którym chemikalia niebezpieczne są wprowadzane do obrotu.

Tłumaczenia Kart Charakterystyki dla chemikaliów nieniebezpiecznych nie są obowiązkowe. Są jednak zalecane. W większości krajów UE firmy wymagają Kart Charakterystyki w języku lokalnym, niezależnie od zagrożenia. Tłumaczenia Kart Charakterystyki są również obowiązkowe w większości przetargów.

W rzeczywistości dobra Karta Charakterystyki nie jest starsza niż dwa lata. Karta Charakterystyki musi być regularnie przeglądana, zmieniana i uzupełniana.

Powody zmiany Karty Charakterystyki mogą być następujące:

• zmiany w przepisach określających treść i formę Karty Charakterystyki,
• zmiany receptury (nowy skład), które mogą prowadzić do innej klasyfikacji produktu,
• zmiany w klasyfikacji poszczególnych substancji w produkcie, które mogą prowadzić do innej klasyfikacji produktu,
• nowe odkrycia dotyczące obchodzenia się z niebezpieczną substancją,
• nowe wyniki z testów na zwierzętach i w środowisku wodnym (dane toksykologiczne i ekologiczne),
• nowe limity narażenia w miejscu pracy,
• nowa definicja odpowiedniego sprzętu ochronnego,
• nowości ADR (transport towarów niebezpiecznych).

Treść i forma Karty Charakterystyki są szczegółowo określone w europejskim rozporządzeniu nr 830/2015.

Karta Charakterystyki składa się z 16 sekcji:

• Identyfikacja substancji/mieszaniny i firmy/podmiotu
• Identyfikacja zagrożeń
• Skład/informacje o składnikach
• Środki pierwszej pomocy
• Środki gaśnicze
• Środki w przypadku niezamierzonego uwolnienia
• Postępowanie i magazynowanie
• Kontrola narażenia/ochrona indywidualna
• Właściwości fizyczne i chemiczne
• Trwałość i reaktywność
• Informacje toksykologiczne
• Informacje ekologiczne
• Postępowanie z odpadami
• Informacje dotyczące transportu
• Informacje dotyczące przepisów prawnych
• Inne informacje

Elementy etykiety są określone w punkcie 2 Karty Charakterystyki. W praktyce często występują rozbieżności między etykietą a Kartą Charakterystyki. Najczęstsze błędy to:

• nazwa handlowa na Karcie Charakterystyki nie odpowiada nazwie handlowej na etykiecie,
• Karta Charakterystyki zawiera inne zwroty H i P niż etykieta,
• etykieta nie zawiera żadnych dodatkowych ostrzeżeń (np. dla aerozoli, izocyjanianów itp.).

Zgodnie z przepisami dotyczącymi chemikaliów, podstawowym celem oznakowania lub etykiet jest informowanie użytkownika (konsumenta) o niebezpieczeństwach związanych z chemikaliami. Etykieta jest więc kluczowym elementem, który nawiązuje pierwszy kontakt z użytkownikiem chemikaliów. Dlatego każdy niebezpieczny chemikalia musi być właściwie oznakowany etykietą. Sprzedaż nieprawidłowo lub niewłaściwie oznakowanych chemikaliów niebezpiecznych jest naruszeniem.

Elementy etykiety:

• Nazwa handlowa produktu
• Piktogramy (jeśli wymagane)
• Zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia (zwroty H)
• Zwroty wskazujące środki ostrożności (zwroty P)
• Hasło ostrzegawcze „NIEBEZPIECZEŃSTWO" lub „UWAGA"
• Ilość netto
• Nazwa, adres i numer telefonu dostawcy

• Ostrzeżenie dla aerozoli, znak "3"
• Specjalne oznakowanie detergentów
• Dodatkowe informacje dla produktu biobójczego
• Zawartość lotnych związków organicznych (HOS – Kategoria i wartość graniczna)
• Oświadczenie o substancjach niebezpiecznych
• Ostrzeżenie: produkt zawiera substancje, które mogą powodować reakcje alergiczne.
• Ostrzeżenie: produkt zawiera szczególne substancje niebezpieczne (np. izocyjaniany, MDI, epoksydy, ołów, cyjanoakrylan, chrom (IV), kadm itp.).
• Ostrzeżenie: substancje niebezpieczne mogą być uwalniane podczas użytkowania (np. chlor).
• Ostrzeżenie dla płynnych wosków, które są szkodliwe dla zdrowia w przypadku połknięcia.

Przykład etykiety CLP:
Przykład etykiety wielojęzycznej – zwroty muszą być takie same we wszystkich językach (te same zwroty H i P).

Przy reklamowaniu substancji w reklamie muszą być uwzględnione następujące elementy:

• klasa zagrożenia i/lub
• kategoria zagrożenia

Przykład oświadczenia: toksyczność ostra doustna, kategoria 3

Przy reklamowaniu mieszaniny w reklamie muszą być uwzględnione następujące elementy:

• piktogram zagrożenia
• tekst ostrzegawczy
• zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia (zwroty H, zwroty EUH)

Reklama musi zawierać wszystkie wymienione powyżej elementy. Zwroty P nie muszą być podane.

Przykład reklamy dla chemikaliów drażniących:

Wymagania techniczne dotyczące ostrzeżeń dotykowych są określone w normie EN ISO 11683. Wymaga ona umieszczenia ostrzeżenia dotykowego na opakowaniu głównym/wewnętrznym.

Ostrzeżenie dotykowe i bezpieczne zamknięcie muszą być umieszczone na produktach przeznaczonych dla publiczności (ogólnego użytku), a mianowicie w odniesieniu do rodzaju zagrożenia. Nie dotyczy to aerozoli oznaczonych H222 lub H223.

Można znaleźć szczegółowe przykłady oznakowania i opakowania na stronie internetowej ECHA.

Piktogramy oznaczające niebezpieczne właściwości fizyczne:

Piktogramy oznaczające właściwości niebezpieczne dla zdrowia:

Piktogramy oznaczające właściwości niebezpieczne dla środowiska:

Detergent to każda substancja lub preparat zawierający mydło i/lub inne środki powierzchniowo czynne do procedur prania i czyszczenia. Detergenty mogą być w dowolnej formie (ciecz, proszek, pasta, sztyft, kostka, formowany lub kształtowany kawałek itp.) i mogą być wprowadzane do obrotu lub używane w gospodarstwach domowych, instytucjach lub przemyśle.

• Detergenty do ręcznego i maszynowego mycia naczyń
• Detergenty do prania ubrań (proszki do prania, żele)
• Preparaty pomocnicze do prania do moczenia (przed praniem), płukania lub bielenia ubrań
• Zmiękczacze tkanin do zmiany odczucia tkaniny w procedurach uzupełniających pranie ubrań
• Preparaty czyszczące do uniwersalnych produktów czyszczących do użytku domowego i/lub innych typów czyszczenia powierzchni (np. materiały, produkty, maszyny, sprzęt, środki transportu i cały związany sprzęt, instrumenty, urządzenia)

Jeśli detergent jest klasyfikowany jako niebezpieczny, należy przede wszystkim uwzględnić przepisy dotyczące rynku chemikaliów niebezpiecznych (uzyskanie autoryzacji wprowadzenia do obrotu dla chemikaliów niebezpiecznych, sporządzenie Karty Charakterystyki, etykieta, zgłoszenie do Urzędu ds. Chemikaliów lub uzyskanie numeru autoryzacji, raportowanie rocznych wolumenów itp.).

Wszystkie detergenty (niebezpieczne i nieniebezpieczne) muszą być prawidłowo oznakowane. Jeśli stężenie składników z listy w załączniku VII rozporządzenia (WE) nr 648/2004 przekracza 0,2%, muszą być one podane na opakowaniach detergentów przeznaczonych do ogólnego użytku.

Zawartość enzymów, wybielaczy optycznych, substancji zapachowych i składników dezynfekujących powinna być podana niezależnie od ich stężenia.

Szczególne zasady mają również zastosowanie do podawania alergizujących substancji zapachowych sklasyfikowanych w załączniku III rozporządzenia (WE) 1223/2009 dotyczącego produktów kosmetycznych. Zawsze muszą być one podane na opakowaniu zewnętrznym z rzeczywistymi nazwami z rozporządzenia dotyczącego produktów kosmetycznych, gdy ich stężenie w produkcie przekracza 0,01%.

Środki powierzchniowo czynne muszą spełniać wymagania dotyczące biodegradowalności środków powierzchniowo czynnych w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 648/2004 dotyczącego detergentów.

Warunki użycia fosforanów w innych związkach fosforowych w detergentach do użytku domowego do prania ubrań i maszynowego mycia naczyń.

Tak zwane symbole A.I.S.E, ikony bezpiecznego użycia detergentów podane na opakowaniu mogą być pomocne dla konsumentów. Ta informacja jest opcjonalna i umożliwia prawidłowe użycie detergentów. Niemniej jednak należy przestrzegać wytycznych i instrukcji A.I.S.E. – Międzynarodowego Stowarzyszenia Mydła, Detergentów i Konserwacji.