Izmjene propisa o hemikalijama Crne Gore – nova ograničenja i pravila za obilježavanje

Ako izvozite hemijske proizvode na tržište Crne Gore, ovaj tekst je za vas. Usvojene su izmjene ključnih propisa o hemikalijama što može imati uticaj na vaše operacije u toj zemlji.

Propisi o hemikalijama Crne Gore zasnovani su na EU propisima, kao što je to slučaj u Bosni i Hercegovini i drugim ne-EU zemljama u regionu. A kako se hemijski propisi EU često mijenjanju, i nacionalna zakonodavstva ne-EU zemalja prate takve izmjene.

U zadnje vrijeme, u Crnoj Gori je veoma intenzivna aktivnost na usklađivanju propisa sa EU. Početkom oktobra usvojena su dva bitna propisa, pa pogledajmo o čemu se radi.

Prvo je 6. oktobra usvojena Uredba o izmjeni Uredbe o zabranjenim odnosno dozvoljenim načinima upotrebe, proizvodnje i stavljanja na tržište hemikalija koje predstavljaju neprihvatljiv rizik po zdravlje ljudi i životnu sredinu.

Ovom Uredbom su u zakonodavstvo Crne Gore preuzeti sljedeći dijelovi propisa EU:

• Aneks XVII REACH regulative koji definiše ograničenja i zabrane određenih hemikalija (Prilog 1 Uredbe),
• Aneks I POPs regulative EU koji propisuje zabrane za dugotrajne organske zagađujuće supstance (POPs) (Prilog 2 Uredbe),
• Aneksi I i II Direktive EU o bojama kojima su definisana ograničenja sadržaja isparljivih organskih jedinjenja (VOC) u bojama i lakovima (Prilog 3 Uredbe).

Uredba je od svog donošenja 2018. godine više puta ažurirana (u skladu sa izmjenama EU propisa), a najnovije izmjene obuhvataju izmjene Priloga 1 i 2.

U Prilogu 1 (ograničene ili zabranjene supstance) izmijenjeno je sljedeće:

• definisano je ograničenje za novu grupu policikličnih aromatičnih ugljovodonika (PAH) u glinenim metama za gađanje (sa primjenom od aprila 2026. godine),
• propisano je ograničenje upotrebe undekafluoroheksanske kiseline (PFHxA), njenih soli i njoj srodnih supstanci u različitim proizvodima (početak primjene zavisi od vrste proizvoda, počevši od aprila 2026. godine),
• ranije utvrđenom ograničenju za oktametilciklotetrasiloksan (D4) i dekametilciklopentasiloksan (D5) pridružena je supstanca dodekametilcikloheksasiloksan (D6), uz proširenje ograničenja na veliki broj proizvoda, sa primjenom od juna 2026. godine.

U Prilogu 2 (POPs supstance) izvršene su sljedeće izmjene:

• dodata je supstanca metoksihlor,
• izmjenjeni su uslovi za supstancu heksabromociklododekan.

Već 14. oktobra usvojen je novi Pravilnik o načinu klasifikacije, pakovanja i označavanja hemikalije u skladu sa globalno harmonizovanim sistemom UN.

Ovim pravilnikom implementira se CLP regulativa EU o klasifikaciji, obilježavanju i pakovanju hemikalija. Ovim Pravilnikom zamjenjuje se prethodno važeća verzija iz 2017. godine sa naknadnim izmjenama.

Ključna razlika u odnosi na prethodno važeći pravilnik odnosi se na nova pravila za obilježavanje hemikalija u skladu sa Regulativom (EU) 2024/2865 o izmjeni CLP regulative. Propisana su pravila za:

• veličinu fonta i karakteristike teksta kojima se poboljšava čitljivost etiketa,
• trajnost i vidljivost etiketa,
• digitalno obilježavanje hemikalija,
• dodatne elemente etikete,
• presavijene etikete,
• stanice za ponovno punjenje hemikalije (refil stanice) i punjivu ambalažu.

Iako je u EU predviđeno da primjena novih pravila za obilježavanje počne tek 1. januara 2027. godine (odnosno 1. januara 2029. godine za proizvode koji su već na tržištu), sličan prelazni period nije utvrđen u Crnoj Gori. Ipak, definisani su opšti rokovi za ažuriranje etiketa: 6 mjeseci ukoliko se mijenja klasifikacija hemikalije, odnosno 18 mjeseci ukoliko se klasifikacija ne mijenja.

Podsjetimo se: svi propis o hemikalijama Crne Gore zasnovani su na Zakonu o hemikalijama iz 2017. godine. Propisana su pravila za bezbjednosni list, a usvojen je niz podzakonskih akata koji detaljno regulišu oblast hemikalija.

Jeste li već izvozili proizvode na tržište Crne Gore? Kakva je vaša procedura pripreme za ulazak na novo tržište? Javite mi vaša iskustva na nina.pajovic@bens-consulting.eu.